Mild Hibrit nedir?
Son zamanlarda Mild Hibrit Teknolojisi sıklıkla duyduğumuz bir tabir. Özellikle elektrikli ve hibrit araçların yaygınlaşması ile beraber Mild Hibrit terimi ile de sıklıkla karşılaşıyoruz. Peki mild hibrit nedir? Mild Hibrit ile Full Hibrit arasındaki farklar nelerdir? Bu yazımızda sizlere bu konuda bilgiler vereceğiz. Daha sonra da mild hibrit araçlar hangileri kısaca onlara değineceğiz.
Mild hibrit teknolojisinden bahsetmeden önce hibrit araç teknolojisini iyi bilmek gerekir. Zamanı olan dostlarımız daha önceden de hazırlamış olduğumuz Hibrit Araç Nedir? konulu yazımıza göz atabilirler.
Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte birçok yeni teknoloji ve kavram ortaya çıktı. Mild hybrid yani yarı hibrit kavramı da bu terimler arasında yer alır. Daha çok bilinen hibrit elektrikli araçların yanı sıra yarı hibrit motorlar oldukça kullanışlıdır. Aynı zamanda bu tip araçlar, daha az akaryakıt tükettiği için doğa dostudur.
MHEV (Mild Hybrid Electric Vehicle), yani hafif hibrit elektrikli araçlarda 48 Voltluk bir batarya ve marş motoru görevi üstlenen bir elektrik motoru bulunuyor. Mild hibritlerin bataryasında biriktirilen enerji ise içten yanmalı motoru çalıştırmak ve aracın hızlanmasına destek olmak için kullanılıyor. MHEV nedir ve tam hibritlerle arasındaki farklar nelerdir sorularına net cevaplar bulmak için her iki teknolojinin özelliklerine göz atmakta fayda var. Kısacası Mild Hibrit Teknolojisinde full hibrit araçlarda olduğu gibi aracın hareketi bataryalar ile sağlanmamaktadır. Sadece start stop ve ilk hareket desteği sunmaktadır.
Bu durumda aklımıza gelen ilk soru mild hibrit ve full hibrit arasındaki farklar nelerdir? olmaktadır.
Tam hibrit araçlar güçlü elektrik motoruna sahiptir. Bu sayede benzinli motora ihtiyaç duymadan hareket edebilir. Kalkışta, düşük hızdaki rotalarda, belirli bir hıza çıkana kadar tamamen elektrikli motorla seyahat imkânı sunarak hem emisyon salınımı yapmaz hem de önemli bir yakıt tasarrufu sunar. Hibrit aküleri, araç hareket hâlindeyken frene basıldığı zamanlar veya motor freni yaparak frene basmadan da şarj olabilir. Sadece benzinli motorun devrede olduğu zamanlarda da akü şarj edilmeye devam eder. Tam hibrit araçlarda bir jeneratör ve bir elektrik motoru yer alır, jeneratör aynı zamanda elektrik motoru görevi de üstenir. Tam hibrit araçlarla şehir içinde %50, şehir dışında da %19’a varan yakıt tasarrufu sağlamak mümkündür. Karma kullanımda ise ortalama %30’a varan bir yakıt tasarrufu sağlar.
Yarı hibritlerde yani mild hibrit elektrikli motor, benzinli motora destek amacıyla kullanılır. Bu da yalnızca elektrikli motor kullanılarak sürüş yapılamayacağı anlamına gelir. Yarı hibritlerin aküsü marş motoru işlevi görmesine rağmen kalkışlar geleneksel benzinli motorlar ile yapılır. Tam hibritlere benzer şekilde, hibrit aküsü araç hareket halindeyken frene basıldığında şarj edilir (ancak bazı modellerde araç hareket hâlinde ve frene basılmadığında şarj etmeyebilir). Yarı hibritlerde yalnızca bir adet elektrik motoru bulunur. Yakıt tüketiminde tam hibritler kadar tasarruflu değildir. Hem otomatik hem manuel vitesli şanzıman seçenekleriyle sunuluyor. Tam hibritlerin aksine, yarı hibritlerde benzinli motorların aküyü şarj etme özelliği bulunmuyor.
Hibrit teknolojisinin sade bir temsilcisi olan mild hibrit sistemler, içten yanmalı motoru elektrik desteğiyle optimize ederek yakıt verimliliğini ve sürüş konforunu artırır. Temel olarak batarya, elektrik motoru ve entegre marş-jeneratörü (ISG) gibi temel bileşenlerden oluşur, motorun çalışmasını desteklemek için düşük voltajlı elektrik sistemi kullanır. Çalışma prensibi, motorun yükünü azaltmak, enerjiyi geri kazanmak, yanma sürecini daha verimli hale getirmek üzerine kuruludur.
İlk aşama, motorun başlatılması ve hızlanma sürecidir. Mild hibrit araçlarda, entegre marş-jeneratörü, geleneksel marş motorunun yerini alır ve motoru hızlı, sessiz şekilde çalıştırır. Hız artışında, içten yanmalı motora ekstra tork sağlar, böylece motor daha az yakıt tüketir ve daha akıcı hızlanma sunar. Örneğin; şehir içi trafikte sıkça yaşanan dur-kalk durumlarında, elektrik motoru motorun yükünü hafifleterek daha pürüzsüz deneyim sağlar. Sistemi destekleyen genellikle küçük olsa da etkili bir enerji deposu olarak çalışan 48 voltluk bir bataryadır.
İkinci aşama ise enerji geri kazanımıdır. Frenleme sırasında, entegre marş-jeneratörü geleneksel bir jeneratör gibi davranır, kinetik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürerek bataryayı şarj eder. Buna rejeneratif frenleme denir, mild hibrit sistemlerin yakıt verimliliğini artıran en önemli özelliklerinden biridir. Geri kazanılan enerji, hızlanma veya diğer elektrikli sistemler (örneğin, klima veya farlar) için kullanılır, böylece içten yanmalı motorun yükü azalır. Özellikle yoğun trafikte veya uzun yolculuklarda yakıt tüketimini hissedilir şekilde düşürür.
En sonda motorun dinlenme ve destek süreçleri başlar. Mild hibrit araçlar, dur-kalk teknolojisiyle donatıldığından motor, araç durduğunda otomatik olarak kapanır ve batarya, elektrikli sistemleri çalıştırmaya devam eder. Araç yeniden hareket ettiğinde elektrik motoru, yakıt tasarrufu sağlamak açısından ana motoru anında çalıştırır. Ayrıca, sabit hızda seyir sırasında elektrik motoru, içten yanmalı motorun yükünü paylaşarak daha verimli sürüş sağlar. Çalışma aşamalarından da anlayacağınız üzere tam hibrit araçlar gibi tamamen elektrikle çalışması mümkün değildir. Ancak ana motorun daha az çalışmasına olanak tanır.
Modern otomotiv dünyasında mild hibrit araçlar, çevre dostu teknolojileri uygun maliyetle sunarak cazip bir alternatif oluşturur. Çünkü mali tasarruf gibi pek çok cezbedici tarafı vardır. Sistem, temel olarak çalışma prensibi sayesinde içten yanmalı motoru elektrik desteğiyle optimize ederek yakıt tasarrufu, düşük emisyonlar ve sürüş konforu sağlar. Mild hibrit araçlar, tam hibrit veya elektrikli araçların karmaşıklığına girmeden geleneksel araçların avantajlarını hibrit teknolojisiyle birleştirdiği için tam olarak aşağıda yer alan avantajları sunar: